Seçim Yasası Meclis'in gündeminde

Yerel seçim Aralık ayında...

Saat 10.00’da başlayacak toplantıda, Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasa Tasarısı (Y.T.No: 408/5/2026) Meclis'in gündeminde olacak.

İşte tasarı;

SEÇİM VE HALKOYLAMASI (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

GENEL GEREKÇE

2022 yılında yapılmış olan Yerel Seçimler 2022 yılının Aralık ayı içerisinde yapılmış olduğundan ve KKTC Anayasası gereği 4 yılda bir yapılan yerel seçimlerinin 4 yıllık süresinin hitamının Aralık ayı olması nedeniyle Aralık ayının ilk pazarı yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Bu bağlamda Seçim ve Halk Oylaması Yasasında Anayasa Mahkemesi tarafından alınan A.M.9/2022, 7/2022 karar doğrultusunda belirsiz durumda kalan seçim tarihinin değişitirilmesi Yerel Seçimlerin yapılabilmesi için zorunlu kılmaktadır.

 

İlaveten, geçmişte Yüksek Seçim Kurulu, Seçim ve Halk Oylaması Yasası’nda işleyişi kolaylaştırmak amacı ile daha önce Cumhuriyet Meclisine ve Siyasi Partilere bir takım değişiklik önerileri de göndermişti. Bu öneriler de ele alınmış olup, Yüksek Seçim Kurulu’nun seçim çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla düzenlemeler yapılmıştır. Seçilebilme nitelikleri ilişkin yeni suç türlerinin gözününde bulundurularak düzenleme yapılması, ara seçimlerin hangi hallerde olacağına ilişkin daha net ifadelere ihtiyaç duyulması, kamu görevlisi bulunamaması ve zaruri olması halinde kamu görevlisi olmayan bir kişinin de Sandık Kurulu Başkanı olabileceğinin net ifadelerle belirtilmesi, Sandık Kurulu Üyelerinin Seçmen niteliği taşıyan kişiler arasından seçilmesi gerektiğinin açıkça belirtilmesi, Sandık Seçmen Listelerinin yerel bir gazete yerine günümüz koşullarına uygun olacak şekilde YSK web sayfasında bu bilgilerin yayımlanmasının yeterli oması, seçmen kartlarının dağıtılmasının SMS veya e-mail yoluyla da mümkün kılınması, Kamu Görevlilerin Adaylığına ilişkin kuralın geçici/sözleşmeli personele de ayni şekilde uygulanmasının sağlanması, seçim süresince yapılamayacak işler maddesinin yeniden gözden geçirilerek düzenlenmesi, yayın yasağını düzenleyen maddede düzenleme yapılarak tüm yayın yasağının 19.00 itibari ile sona ermesinin düzenlenmesi, seçim sonuçlarını gösteren cetvellerin hazırlanmasının çok meşakkatli olması sebebiyle siyasi partilerin talebi olması halinde siyasi partilere verilmesi ve seçim suçları ile ilgili dava sürelerinde değişiklikler öngörülerek Yasanın sözkonusu maddeleri ihtiyaç doğrultusunda güncellenmiştir.

 

                                               MADDE GEREKÇELERİ

 

 

Madde 1.

Bu madde ile, Yasanın kısa ismi düzenlenmiştir.

Madde 2.

Bu madde ile, Seçilebilme nitelikleri ilişkin yeni suç türleri gözününde bulundurularak düzenleme yapılmıştır

Madde 3.

Bu madde ile yerel seçimlerin Aralık ayında yapılabilmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Madde 4.

Bu madde ile , ara seçimlerin hangi hallerde olacağına ilişkin daha net ifadelere yer verilmiştir.

Madde 5.

Bu madde ile kamu görevlisi bulunamaması ve zaruri olması halinde kamu görevlisi olmayan bir kişinin de Sandık Kurulu Başkanı olabileceğinin net ifadelerle düzenlenmesi yapılmıştır.

Madde 6.

Bu madde ile Sandık Kurulu Üyelerinin Seçmen niteliği taşıyan kişiler arasından seçilmesi gerektiğinin açıkça belirtilmesi düzenlenmiştir.

Madde 7.

Bu madde ile Sandık Seçmen Listelerinin yerel bir gazete yerine günümüz koşullarına uygun olacak şekilde YSK web sayfasında bu bilgilerin yayımlanmasının mümkün olması için düzenleme yapılmıştır.

Madde 8.

Bu madde ile seçmen kartlarının dağıtılmasının SMS veya e-mail yoluyla da mümkün kılınması düzenlenmiştir.

Madde 9.

Bu madde ile seçilecek kimselerin sayısının saptanmasına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Madde 10.

Bu madde ile Kamu Görevlilerin Adaylığına ilişkin kuralın geçici/sözleşmeli personele de ayni şekilde uygulanmasının sağlanması düzenlenmiştir.

Madde 11.

Bu madde kaldırılmış olmak suretiyle değiştirilmiştir.

Madde 12.

Bu madde ile seçim süresince yapılamayacak işler maddesi yeninden gözden geçirilerek düzenlenmiştir

Madde 13.

Bu madde ile yayın yasağını düzenleyen maddede düzenleme yapılarak tüm yayın yasağının 19.00 itibari ile sona ermesi düzenlenmiştir.

Madde 14.

Bu madde ile seçim sonuçlarını gösteren cetvellerin hazırlanmasının çok meşakkatli olması sebebiyle siyasi partilerin talebi olması halinde siyasi partilere verilmesi düzenlenmiştir.

Madde 15.

Bu madde ile seçim suçlarına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Madde 16.

Yürülüğe girişi düzenlemektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SEÇİM VE HALKOYLAMASI (DEĞİŞİKLİK) YASA TASARISI

 

 

       Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

 

 

Kısa İsim

5/1976

   26/1977

   29/1977

     1/1980

     4/1980

   12/1981

   17/1985

   19/1985

   15/1986

   16/1986

   60/1988

   17/1990

   33/1990

   52/1991

   78/1991

   46/1993

   58/1993

   59/1993

     2/1994

   12/1994

   12/1998

   48/1998

   13/2000

   14/2002

   24/2010

   33/2016

   59/2017

   27/2021

     7/2022

   23/2023

   36/2023

1. Bu Yasa, Seçim ve Halkoylaması (Değişiklik) Yasası olarak isimlendirilir ve aşağıda “Esas Yasa” olarak anılan Seçim ve Halkoylaması Yasası ile birlikte okunur.

 

 

Esas Yasanın 9’uncu Maddesinin

2. Esas Yasa, 9’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasının (Ç) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (Ç) bendi konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“(2)

(Ç)

Beş yıldan fazla hapis cezasına çarptırılmamış olmak veya kasten adam öldürme, adam öldürmeye teşebbüs; uyuşturucu madde imal etme, ithal etme, tasarrufunda bulundurma, kullanma veya alıp satma; ırza geçme veya ırza geçmeye teşebbüs; insan kaçakçılığı; insan ticareti; çocuk pornografisi; suç geliri aklama; terörizmin finansmanı; kitle imha silahlarının yaygınlaşmasının finansmanı; dolandırıcılık; sahte davranışla işlenen suçlar; bilişim verisi üzerinde sahtecilik; bilişim sistemi aracılığıyla dolandırıcılık; bilişim sistemleri kullanılarak kredi kartlarında ve/veya banka kartlarında sahtecilik; hileli iflas; rüşvet almak veya vermek veya hırsızlık suçlarından biriyle mahkum olmamış olmak.”

 

 

 

 

 

Esas Yasanın 11’inci Maddesinin

3.

Esas Yasa, 11’inci maddesinin (3)’üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (3)’üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“(3)

Belediye Başkanlığı, Belediye Meclisi, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti seçim günü, seçim döneminin sona erdiği yılın Aralık ayının ilk Pazar günüdür ve seçimin başlangıç günü oy verme gününden önceki altmışıncı gündür.”

 

        

 

 

 

 

Esas Yasanın 14’üncü Maddesinin

4. Esas Yasa, 14’üncü maddesinin (3)’üncü fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (3)’üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

“(3)

Yukarıdaki (2)’nci fıkranın uygulanmasının tamamlanması ve tüm seçilemeyenler arasından en çok oyu alanların seçilmiş olmasına rağmen; herhangi bir belediye meclisi ile ihtiyar heyetinin üye tam sayısının en az yarıdan bir fazlasının boşalması halinde, boşalan üyelikler için derhal ara seçim yapılır. Bu gibi ara seçimler için, boşalmanın ilan edildiği gün seçimin başlangıç günüdür ve altmışıncı günden önceki ilk Pazar günü oy verilir.”

 

Esas Yasanın 25’inci Maddesinin

5. Esas Yasa, 25’inci maddesinin (1)’inci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“(1)

İlçe seçim kurulu, sandığın konacağı seçim çevresi içindeki veya dışındaki kamu görevlileri arasından bir sandık kurulu başkanı seçer.

          Ancak kamu görevlisi bulunmadığı takdirde, kamu görevlisi olmayan bir kişiyi sandık kurulu başkanı seçebilir.”

 

Esas Yasanın 26’ncı Maddesinin

6. Esas Yasa, 26’ncı maddesinin (1)’inci ve (2)’nci fıkrası kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci ve (2)’nci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“(1)

Sandık kurulu üyeliklerinden birincisi, İlçe Seçim Kurulu tarafından, seçmenler veya kamu görevlileri arasından seçilir.  Aynı yöntemle bir de yedek üye seçilir.”

 

 

 

 

 

 

(2)

Sandık kurulu üyeliklerinden ikincisi, İlçe Seçim Kurulu tarafından, seçmenler veya kamu görevlileri arasından seçilir.  Aynı yöntemle bir de yedek üye seçilir.”

Esas Yasanın 44’üncü Maddesinin Değiştirilmesi

7.

Esas Yasa, 44’üncü maddesinin (1)’inci kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (1)’inci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

 

 

“44.
  1. Sandık seçmen listeleri, her seçimde, oy verme gününden önce en geç otuz beşinci gün; her halkoylamasında, halkoylaması ile ilgili kararın açıklanmasından başlayarak en çok üçüncü gün, ait oldukları mahalle veya köylerde, halkın kolaylıkla görüp okuyabileceği yerlere asılır.  Bunların asıldıkları tarih ve yerler, seçim çevrelerinin ayrıldığı sandık bölgelerini gösteren cetvel ile birlikte, Yüksek Seçim Kurulu web sayfasında ilan edilir.”
                 

 

 

Esas Yasanın 51’inci Maddesinin

8. Esas Yasa, 51’inci maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 51’inci madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“Seçmen Kartlarının Dağıtılması veya Gönderilmesi

51.

(1)

Seçmen kartları, kesinleşmiş sandık seçmen listelerinden, ilçe seçim kurulu başkanları tarafından hazırlattırılır.  Seçmen kartları ya posta vasıtasıyla ya da görevlendirilecek kişiler vasıtasıyla dağıtılır ve/veya bu maddenin (5)’inci fıkrası uyarınca gönderilir.

 

 

 

 

(2)

Seçmen kartları, bunları dağıtmakla görevlendirilecek olanlara alındı belgesi karşılığında verilir.  Alındı belgeleri, ilçe seçim kurulu başkanlarınca sıra numarasına göre bir dosyada saklanır. Görevliler seçmen kartlarının dağıtım işlerini Posta Dairesinin mektup dağıtma usulüne uygun olarak yaparlar.
 

 

 

 

 

(3)

Seçim ve Halkoylamasında oy verme gününden üç gün öncesine kadar dağıtılamayan veya alınmayan kartlar İlçe Seçim Kurulu başkanlarına listesi ile birlikte geri verilir.  Bu kartları, ilgililer ilçe seçim kuruluna bizzat başvurarak alabilirler.

 

 

 

 

(4)

Seçmen kartlarının hazırlanmasında ve dağıtılmasında, İlçe Seçim Kurulu başkanları bu Yasanın 36’ncı maddesinde yazılı yetkiyi kullanabilirler.

 

 

 

 

(5)

Seçmenlere ulaşacağı Yüksek Seçim Kurulu kararıyla tespit edildiği takdirde, seçmen kartları, bu maddedeki dağıtım yöntemine ek olarak veya onun yerine elektronik posta ve/veya SMS yolu ile gönderilebilir.”
 

 

 

Esas Yasanın 52’nci Maddesinin

9. Esas Yasa, 52’nci maddesinin (1)’nci fıkrasının (B) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (B) bendi konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“(1)

(B)

Yüksek Seçim Kurulu, seçime katılan siyasal partilerin ve bağımsız adayların oy pusulasında yer alacağı sırayı kura ile belirler. Belirlenmiş olan sıra, seçimin ve propaganda sürecinin her aşamasında, her ilçede ve her türlü seçim faaliyetinde kullanılır ve bu Yasanın 76’ncı maddesi için de aynen geçerlidir.”

 

Esas Yasanın 57’nci Maddesinin

10. Esas Yasa, 57’nci maddesinin (4)’üncü ve (5)’inci fıkraları kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (4)’üncü fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

“(4)

Bu madde amaçları bakımından “kamu görevlisi” devlet hizmetinde bulunan ve asıl, sürekli, geçici, sözleşmeli veya herhangi bir statüde görev ifa eden tüm kamu personeli ile kamu iktisadi teşebbüslerinde, kamu kuruluşlarında ve kooperatif kuruluşlarında çalışanları anlatır.

 

 

Esas Yasanın 71’inci Maddesinin

Kaldırılması

11. Esas Yasa, 71’inci maddesi kaldırılmak suretiyle değiştirilir.

 

 

 

Esas Yasanın 79’uncu Maddesinin

12. Esas Yasa, 79’uncu maddesinin (5)’inci fıkrasının (E) bendi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (E) bendi konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

“(E)

Akaryakıt istasyonu, maden ve taş ocağı, döviz bürosu, gece kulübü, kumarhane, şans oyunu salonu, sanal bet ofisi açma ile ilgili ön izin ve/veya izin ve/veya ruhsat verilmez;”

 

 

 

Esas Yasanın 104’üncü Maddesinin

13. Esas Yasa, 104’üncü maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 104’üncü madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“Yayın Yasağı

104.

(1)

Seçim veya halkoylaması günü saat 19:00’a kadar devlet radyoları ve her türlü yayın organları tarafından, seçim, halkoylaması ve sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum yapılması yasaktır.

 

 

 

 

(2)

Saat 19:00’dan sonra bütün yayınlar serbesttir.”

 

Esas Yasanın 129’uncu Maddesinin

Değiştirilmesi

 

14. Esas Yasanın, 129’uncu maddesinin (2)’nci fıkrasını kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni (2)’nci fıkra konmak suretiyle değiştirilir:

 

 

“(2) Bu cetvellerin onaylı birer örneği, sandık kurulu tarafından, seçime katılan siyasal partilere talep edilmesi üzerine verilir.”

 

Esas Yasanın 187A Maddesinin Değiştirilmesi

15.

Esas Yasanın, 187A maddesinin kaldırılması ve yerine aşağıdaki yeni 187’nci madde konulmak suretiyle değiştirilmesi :

 

 

 

“Yasak Günlerde Kamuoyu Yoklamalarının Yayınlanması

 

187A. Bu Yasanın 65'inci maddesinin (3)'üncü fıkrası kurallarına uymayıp yasaklanan dönemde kamuoyu yoklama ve araştırmalarını yayımlayan, ilan eden veya duyuranlar suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde, iki yıla kadar hapislik cezasına veya 10 (on) asgari ücret para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.”

 

 

Esas Yasanın 216’ncı Maddesinin

16. Esas Yasa, 216’ncı maddesi kaldırılmak ve yerine aşağıdaki yeni 216’ncı madde konmak suretiyle değiştirilir:

Değiştirilmesi

 

“Dava Süresi
  1. Bu Yasada belirtilen suçlardan dolayı kamu davası, seçim veya halkoylamasının bittiği tarihten başlayarak  on iki ay içinde açılmadığı takdirde kovuşturma yapılamaz.

Ancak üç yıl veya daha fazla hapis cezası ile cezalandırılabilen suçlar için süre sınırlaması olmaksızın kovuşturma yapılabilir.”
 

 

 

 

Yürürlüğe Giriş

17. Bu Yasa, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girer.