Huzursuzluğun kaynağı işsizlik ve yolsuzluk

SARAYBOSNA - Ferhat Demircan Bosna Hersek ekonomisine ilişkin rakamlar, son haftalarda binlerce kişinin sokaklara dökülmesine ve Cumhurbaşkanlığı dahil 17 kamu binasının yakılmasına neden olan huzursuzluğun kaynağını ortaya koyuyor. AA muhabirinin Bosna Hersek İstatistik, İş ve İşçi Bulma ajansları verileri ile BM Suç ve Uyuşturucu Ofisi (UNODC) raporundan yaptığı derlemelere göre, geçen yıl itibarıyla ülkedeki işsizlik oranı yüzde 45'i buluyor.  Yaklaşık 3 milyon 800 bin nüfuslu ülkede, 551 bin 500 kişi çalışma imkanı bulurken, 688 bin kişi işsiz. Ülkede, çalışan bir kişinin eline ise ayda ortalama 426 avro geçiyor.  Dünya Bankası raporunda da ülke nüfusunun yarıya yakınının açlık sınırında, bunların yüzde 18.5'inin de açlık sınırın bile altında yaşadığına dikkat çekiliyor. Yüksek işsizlik, Balkanlar'da Bosna Hersek'in yanı sıra Kosova için de büyük sorun oluşturuyor. Kosova'da işsizlik oranı yüzde 35 düzeyinde bulunuyor. Makedonya (yüzde 28) ve Sırbistan (yüzde 24) yüksek işsizlikle mücadele eden Balkanlar ülkelerinden. Arnavutluk, Karadağ ve Hırvatistan'da işsizlik oranı yüzde 12 ile 17 civarında seyrediyor. İşe girmek için rüşvet  Bosna Sırp Cumhuriyeti ve Bosna Hersek Federasyonu olmak üzere iki entiteden oluşan, üç Başkanlık Konseyi, 13 hükümeti, 10 kantonu, 16 parlamentosu ve 300'e yakın bakanı bulunan Bosna Hersek, Uluslararası Şeffaflık Örgütü endeksine göre, yolsuzluk ve rüşvet sıralamasında 177 ülke arasında Sırbistan ile 72'inci sırada yer alıyor. UNODC 2013 raporunda, Bosna Hersek'te bir kişinin yılda ortalama olarak 112 avro rüşvet  vermek zorunda kaldığı belirtiliyor. Bosna Herseklilerin yüzde 20'sinin son bir yıl içinde doğrudan ya da dolaylı şekilde bir kamu çalışanına rüşvet vermek zorunda kaldığına dikkat çekilerek, rüşvetin sağlık hizmetine erişimin sıkıntılı olduğu ülkede çoğunlukla doktorlar ile polislere verildiği kaydediliyor. Raporda, Bosna Hersek'te son yıllarda kamuda işe girebilenlerin yüzde 14'ünün rüşvet sayesinde işe alındığını söylediklerine dikkat çekiliyor. Tuzla kentinde Bosna Hersek Federasyonu Parlamentosu'ndan bir milletvekili işe yerleştirme vaadiyle bir kişiden 10 bin avro alırken polis tarafından suçüstü yakalanmıştı. Tuzla'da kamu çalışanlarının ekonomik talepleriyle başlayan ve geçen hafta kısa sürede ülke geneline yayılan gösterilerde Cumhurbaşkanlığı dahil 17 kamu binası yakılmıştı.