Esendağlı: “Yasa çalışması Başbakanlığın talebiyle yapıldı”

Kıbrıs Türk Barolar Birliği Başkanı Hasan Esendağlı, BRT’de “Burası Önemli” programında Levent Kutay’ın konuğu oldu. Esendağlı, Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasa çalışmasının 2023 yılında kamuoyunda ciddi rahatsızlık yaratan doktor ve eczacılar soruşturması döneminde Başbakanlık’tan gelen talep üzerine gündeme geldiğini belirtti.

Esendağlı, Başbakanlık tarafından Barolar Birliği’ne bu konuda çalışma yapıp yapamayacaklarının sorulduğunu ifade ederek, yalnızca kelepçe ya da hücre koşullarıyla sınırlı olmayan, ceza muhakemeleri sürecindeki tüm hak kayıplarını kapsayan bir çalışma yürüttüklerini söyledi.

“BAŞBAKANLIK TARAFINDAN SORULDUĞUNDA BUNU EMNİYETLE KABUL ETTİK”
Esendağlı, doktor ve eczacılarla ilgili operasyonlar döneminde çok sayıda kişinin tutuklanarak mahkemeye çıkarıldığını, hazır olmayan dosyalar üzerinden özgürlüklerinin kısıtlandığını ve bu süreçlerde fotoğraf ile haber yapma biçimleri nedeniyle ciddi mağduriyetler yaşandığını ifade etti.

Barolar Birliği Başkanı, bu dönemde Başbakanlık’tan gelen talep üzerine çalışmaya başladıklarını şu sözlerle anlattı:

“Başbakanlık tarafından bu konuda bir çalışma yapıp yapamayacağımız sorulduğunda bunu emniyetle kabul ettik, bir ekip oluşturduk ve Başbakanlık nezdinde sadece kelepçe meselesi veya hücre meselesiyle sınırlı değil, Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası’nda ortaya çıkan tüm mağduriyetleri, insan hak ve hürriyetlerine aykırı olduğunu veya adil yargılanma hakkına aykırı olduğunu düşündüğümüz tüm hususları düzenlemek istediğimiz noktasında bir ifadede bulunduk ve bu kapsamda bir çalışmaya başladık.”

Esendağlı, 2023 yılında başlayan çalışmanın 2025 yılında Baro Konseyi tarafından son haline getirildiğini, oy birliğiyle kabul edildikten sonra yasalaştırılması tavsiyesiyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu’na gönderildiğini söyledi.

“BAKANLAR KURULU’NDA BAZI MADDELER DEĞİŞTİ”
Esendağlı, taslağın Bakanlar Kurulu’nda değerlendirilmesi sırasında bazı maddelerde değişiklik yapıldığını, ardından hükümet tasarısı olarak Meclis’e gönderildiğini belirtti. Meclis komitesinde yaklaşık dört ay süren görüşmelerin ardından bazı maddelerin çıkarıldığını, bazılarının ise değişikliğe uğradığını söyledi.

Yasanın komitede oy birliğiyle Meclis Genel Kurulu’na geldiğini, Genel Kurul’da ise oy çokluğuyla kabul edildiğini ifade eden Esendağlı, şu anda yasanın Cumhurbaşkanı’nın önünde bulunduğunu kaydetti.

“TARTIŞMALI MADDE BAROLAR BİRLİĞİ’NİN MUTFAĞINDAN ÇIKTI”
Programda basınla ilişkilendirilen fotoğraf ve açık isim paylaşımını sınırlayan maddeye de değinen Esendağlı, bu düzenlemenin ayrı bir yasa çalışması ya da torba yasa içinde hazırlanmadığını, Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası’ndaki hak kayıplarına ilişkin bütünlüklü çalışmanın bir parçası olduğunu söyledi.

Esendağlı, tartışmalı maddeyle ilgili şu ifadeleri kullandı:

“O madde yani basınla ilişkilendirilen fotoğraf ve açık isim süreçleri, açık ismin kullanılmasını kısıtlayan madde ayrı bir yasada çalışılmadı. Bu bir torba yasa çalışması değil. Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası’nda Barolar Birliği tarafından hak kaybı, mağduriyet ve adil yargılanma hakkı ihlaline yol açan bütün maddelerin çalışılmasıyla ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla şunu açıklıkla ifade etmek isterim ki o maddede bizim mutfağımızdan çıkmıştır.”

Esendağlı, söz konusu düzenlemenin basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğüyle bağlantılı olduğunu kabul ettiğini ancak Barolar Birliği’nin önceliğinin adil yargılanma hakkı ve masumiyet karinesi olduğunu söyledi.

“AÇIK DAVALARLA SINIRLI BİR KISITLAMA ÖNGÖRDÜK”
Esendağlı, düzenlemenin herhangi bir konunun haber yapılmasını engelleme amacı taşımadığını savundu. Kısıtlamanın yalnızca yargılamanın devam ettiği dönemde, zanlı veya sanık konumundaki kişilerin açık isim ve fotoğraflarının yayımlanmasına yönelik olduğunu belirtti.

Barolar Birliği Başkanı, “Öncesinde, yargının öncesinde veya sonrasında değil, herhangi bir konunun haber yapılmasını engeller mahiyette de değil, sadece yargılamanın devam ettiği bir konuda o yargılamanın öznesi olan zanlı veya sanıkla alakalı olarak açık isim ve fotoğraf yayınlanmasının yasaklanması noktasında bir yasa maddesi çalışması bizim tarafımızdan o kümülatif çalışmanın içerisinde Bakanlar Kurulu’na gönderilmiştir” dedi.

Esendağlı, mahkeme tarafından mahkum edilen kişilerle ilgili haber yapılmasının, açık isim ve fotoğraf kullanılmasının engellenmediğini söyledi. Konu mahkemeye sevk edilmeden önce kamusal alanda etki yaratan yolsuzluk, usulsüzlük, rüşvet ve benzeri tartışmaların yapılmasının önünde de bu düzenlemeyle bir engel bulunmadığını ileri sürdü.

“GAZETECİLERİN HAPSEDİLMESİNİ İSTEMİYORUZ”
Barolar Birliği’nin gazetecilerin hapsedilmesini istediği yönündeki eleştirileri de yanıtlayan Esendağlı, böyle bir amaçlarının olmadığını söyledi. Esendağlı, eleştirinin bir hak olduğunu ancak Barolar Birliği’nin basın ve ifade özgürlüğü konusundaki geçmiş duruşunun da dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Esendağlı, “Barolar Birliği gazetecilerin hapsedilmesini mi istiyor? Hayır kesinlikle ne Barolar Birliği, ne Barolar Birliği yönetimi, ne Barolar Birliği’ne mensup avukatlar, ne de ben Barolar Birliği’nin temsil makamındaki başkan olarak böyle bir şey arzu etmem” ifadelerini kullandı.

Barolar Birliği’nin geçmişte basın mensuplarının, düşünce insanlarının ve ifade özgürlüğü hakkını kullanan yurttaşların yanında yer aldığını söyleyen Esendağlı, zem ve kadih suçlarına ilişkin düzenlemelerde de basın örgütleriyle aynı pozisyonda olduklarını ifade etti.

“ADİL YARGILANMA HAKKINI MERKEZE ALDIK”
Esendağlı, Barolar Birliği’nin düzenlemedeki temel yaklaşımının mahkemelerin tarafsızlığını, masumiyet karinesini ve adil yargılanma hakkını korumak olduğunu söyledi. Basın özgürlüğü, ifade özgürlüğü ve halkın haber alma hakkının önemli olduğunu belirten Esendağlı, buna karşılık adil yargılanma hakkının da kişilerin doğrudan hayatıyla ilgili temel bir hak olduğunu ifade etti.

Esendağlı, “Barolar Birliği olarak biz adil yargılanma hakkına odaklandığımız ve oradaki hak kayıplarının, mağduriyetlerin geldiği boyutu gördüğümüzde artık ifade özgürlüğünün, basın özgürlüğünün bu anlamda açık davalarla ilgili olarak ve açık davalarla sınırlı olarak bir miktar kısıtlanmasıyla alakalı olarak terazinin dengesinin bulunabileceği kanaatinde olarak hareket ettik” dedi.

“CUMHURBAŞKANI BEKLENMELİ”
Yasanın şu anda Cumhurbaşkanı’nın önünde bulunduğunu hatırlatan Esendağlı, bundan sonraki sürecin Cumhurbaşkanı’nın kullanacağı anayasal yetkiye göre şekilleneceğini söyledi.

Esendağlı, Cumhurbaşkanı’nın yasayı yayımlama, Anayasa Mahkemesi’ne sunma ya da Meclis’e geri gönderme seçenekleri bulunduğunu belirterek, Barolar Birliği’nin bundan sonra herkesin kabul edebileceği ve farklı haklar arasında denge kurabilecek formüllere katkı sunmaya hazır olduğunu ifade etti.