Yedi soruda sigarayı bırakmanın etkileri

31 Mayıs, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından her yıl Dünya Tütüne Hayır Günü olarak kutlanıyor. Peki, sigarasız yaşam neden önemli?

31 Mayıs Dünya Tütüne Hayır Günü öncesi bu soruya yanıt aradık:

Sigarayı bırakmak hangi riskleri azaltıyor?

Sigaradan uzak duranlar genellikle çeşitli hastalıklara yakalanma risklerini azaltırlar. Örneğin sigara içmek kanser türlerinin yaklaşık beşte birinin doğrudan sorumlusudur. Kalp rahatsızlığı, yüksek tansiyon, felç ve kronik bronşit gibi rahatsızlıklar da sık sık sigara içmeyle ilişkilendirilir. Sigara içenlerin kalp krizi geçirme riski, içmeyenlere kıyasla yüzde 65 daha yüksektir.

Almanya'da her yıl yaklaşık 127 bin kişi sigara kaynaklı sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin yaklaşık üçte birini, sigaranın tetiklediği kalp ve damar hastalıkları nedeniyle yaşanan can kayıpları oluşturuyor.

Hâlen sigara içen veya geçmişte içmiş olanların kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) veya romatoid artrit (iltihaplı romatizma) gibi rahatsızlıklar geliştirme konusunda çok daha yüksek bir riskle karşı karşıya olduğu da bir gerçek.

Gözlere, dişlere ve sindirim sistemine zarar veren sigara, doğurganlığı da olumsuz etkiliyor.

Sigarayı bırakmanın faydaları tam olarak nelerdir?

Alman Kanser Araştırma Merkezi'ne (DKFZ) göre, son sigaranın üzerinden sadece üç gün geçtikten sonra solunum yolu fonksiyonları iyileşme gösterir. Bir hafta sonra kan basıncı düşer, buna bağlı olarak kalp krizi riski de azalır.

Bir ila dokuz ay sonra ise öksürük nöbetleri, sinüs tıkanıklığı ve nefes darlığı şikâyetleri azalır. Mukus parçalanıp atıldıkça akciğerler kademeli olarak temizlenir. Enfeksiyon riski azalır.

Sigarayı bıraktıktan iki yıl sonra, eski bir sigara tiryakisinin kalp ve damar hastalıklarına yakalanma riski, hiç sigara içmemiş bir kişinin riskiyle hemen hemen aynı seviyeye geriler. Beş yıl sonra kalp krizi riski hiç sigara içmemiş birininkiyle eşit kabul edilir.

Beş yılın ardından ağız boşluğu, boğaz, yemek borusu ve mesanede de kanser riski yarı yarıya azalır. Felç riski ise iki ila beş yıl sonra hiç sigara içmemiş birininkiyle aynı seviyeye düşebilir.

Peki ya akciğer kanseri riski?

Akciğer kanserine bağlı ölümlerin yüzde 85'i tütün kullanımına atfedilebilir. Başka hiçbir kanser türünde, sadece sigarayı bırakmakla bu kadar çok sayıda ölüm engellenemez. Sigara içmeyi bıraktıktan 10 yıl sonra, eski bir tiryakinin akciğer kanserine yakalanma riski, sigarayı bırakmamış olsaydı alacağı riskin yalnızca yarısı kadardır.

Son yıllarda erkekler arasında akciğer kanseri vakalarının sayısında hafif bir düşüş gözlemlenirken bu hastalığa yakalanan kadınların sayısının arttığı görüldü. Uzmanlar bu durumu, sigara içme alışkanlıklarındaki değişikliklere bağlıyor. Özellikle, 2000'li yıllarla birlikte giderek artan sayıda kadın sigaraya başlarken erkek sigara içicilerin sayısı azaldı.

Sigarayı bırakmak yaşam süresini nasıl etkiler?

DKFZ tarafından yapılan hesaplamalara göre, yoğun sigara kullanımı ömrü ortalama 10 yıl kısaltıyor. Alman sigortacılar ise yaşam süresindeki bu kısalmayı altı ila yedi yıl olarak tahmin ediyor.

Sigarayı bırakmak kilo aldırır mı?

Araştırmalar, sigarayı bırakan kişilerin ilk birkaç hafta içinde ortalama iki ila dört kilo aldığını ortaya koyuyor. Bu durum, sigara bırakıldıktan sonra metabolizmanın yavaşlamasına ve kalori alımının artmasına bağlanıyor.

Nikotin, metabolik süreçleri hızlandırıyor ve günde fazladan yaklaşık 200 kalori yakılmasını sağlıyor. Ayrıca nikotin iştah bastırıcı bir etki gösteriyor. Sigarayı bırakan birçok kişi, tatlı ve atıştırmalıklara daha sık yönelir.

Sigarayı bırakmanın maddi getirisi nedir?

Verivox karşılaştırma portalının hesaplamalarına göre, Almanya'da günde bir paket sigara içen bir tiryakinin 10 yıllık sigara masrafı 35 bin 700 euroyu aşıyor. Bu tutar, 30 yıllık sürede ise 165 bin euroya çıkıyor.

Sigara tiryakilerinin bu parayı örneğin borsaya yatırmış olsalar 30 yılda 400 bin eurodan fazla birikim elde edebilecekleri belirtiliyor.

Elektronik sigaralar bir alternatif olabilir mi?

Uzmanların bu soruya yanıtı net: Hayır.

Elektronik sigaraların (e-sigara) içindeki sıvılar yakılmak yerine ısıtılıyor. DKFZ'ye göre, elektronik sigara buharları bu nedenle tütün sigaralarına kıyasla muhtemelen bir miktar daha az zararlı olsa da yine de sağlık riski teşkil ediyor.

Alman Tabipler Birliği, bu ürünlerin çoğunda bulunan nikotinin, beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceğini ve bağımlılığa yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca özellikle çocuklar ve gençler arasında popüler olan e-sigaraların kanserojen maddeler içerdiği ve solunum organlarıyla kalp-damar sistemine zarar verebileceği belirtiliyor.

Genç yaşta elektronik sigara kullananların ileride tütün sigarasına geçme riskinin de hiç kullanmayan akranlarına kıyasla üç kat daha yüksek olduğu değerlendiriliyor.